Wat hebben dino’s en duiven met elkaar gemeen?

Meer dan je op het eerste zich zou denken! In de gemiddelde Hollywoodfilm worden dinosauriërs gewoonlijk luid brullend voorgesteld, heerlijk intimiderend. Wel, onderzoek heeft nu uitgewezen dat deze voorhistorische wezens waarschijnlijk zelfs hun mond niet eens opendeden om geluid te maken.

Moderne reconstructie van hoe een Tyrannosaurus rex er uit gezien zou kunnen hebben. (Bron: RJPalmerArt, CC BY-SA 4.0)

Net zoals duiven, zouden dino’s geluid voortgebracht hebben met hun mond dicht. In tegenstelling tot zoogdieren hebben vogels namelijk geen stembanden, maar een syrinx (Grieks voor ‘panfluit’). Om geluid te produceren, worden de wanden van de syrinx aan het trillen gebracht door er lucht langs te passeren. Rond de syrinx zitten spieren die de spanning van de wanden en daarmee ook de trillingen kunnen aanpassen, waardoor je andere geluiden krijgt. De syrinx zit daar waar de luchtpijp vertakt naar de longen, waardoor sommige vogels verschillende geluiden tegelijk kunnen maken.

Binnenkant van een duif, waar met het nummer 5 de syrinx aangeduid wordt (Bron: Zoology; an elementary text-book, 1901, publiek domein).

Onderzoek heeft nu uitgewezen dat de gave om geluid te maken met gesloten mond minstens 16 keer apart ontwikkeld is tijdens de evolutie van vogels. Deze gave komt ook vooral voor bij grotere vogels, denk minstens zo groot als een duif, omdat die grootte nodig is om voldoende krachtige trillingen te kunnen produceren. Ook krokodillen, naast vogels de enige overlevende archosauriërs die nu nog op Aarde rondlopen, kunnen op deze manier geluid voortbrengen. Hoewel er nog geen fossiel bewijs voor is, is het dus wel waarschijnlijk dat heel wat soorten dinosauriërs hun mond niet hoefden open te doen om een intimiderend geluid te maken. Want niet alle vogels met deze gave klinken zo schattig als een koerend duifje … luister maar eens naar deze emoe.

Geplaatst door Marjolein op 15/01/2017 om 13:33