Elke druppel telt

De lente is weer stilaan in het land, de zon slaagt er regelmatig in volop te schijnen en de vogels beginnen weer te fluiten. De natuur ontwaakt en de bomen staan in bloei, het seizoen van verse aardbeien, rode sappige tomaten en zoete mango breekt aan. Mango? Ja hoor. Samen met heel wat andere exotische producten is mango een vaste waarde geworden in de winkelrekken, net als papaya, ananas, kokosnoot, … vruchten die in ons land niet gedijen en gekweekt worden in warmere oorden.

Product Watervoetafdruk (l)
1 kg katoen 10 000
1 kg rijst 2 500
1 l melk 1 000
1 l bier 300
1 kg brood 1 600
1 kg rundsvlees 15 400
1 kg kip 3 000
1 ei 200
1 kop thee 30
1 kop koffie 140
1 glas bier (25 cl) 75
 
Deze luxe heeft echter een heel belangrijke milieu-impact of voetafdruk. Die voetafdruk is de oppervlakte aan land en water met de bijbehorende ecosystemen, nodig om een bepaald product op de markt te brengen en het geproduceerde afval dat vrijkomt bij de productie te verwerken. De watervoetafdruk van een product is zeer gelijkaardig en geeft de hoeveelheid water weer die nodig is om iets te produceren. Deze watervoetafdruk is voor ons ‘onzichtbaar’, omdat het vooral gaat om water gebruikt voor de productie van goederen, maar mag zeker niet onderschat worden! Het water dat we in België uit de kraan halen om te douchen, te koken en ons te wassen bedraagt slechts 3% van ons totale waterverbruik. Enkele voorbeelden die dit heel duidelijk weergeven, kan je zien in de tabel hierboven, waar de watervoetafdruk voor enkele dagdagelijkse producten in staan.

Deze watervoetafdruk is een indicator voor AL het water dat we nodig hebben, zowel voor direct als voor indirect gebruik, voor producenten en consumenten. De watervoetafdruk voor de productie van bepaalde goederen of diensten is samengesteld uit drie elementen; verbruikt, verdampt en vervuild water en kan dan ook opgesplitst worden in drie delen:

De verdeling van groen, blauw en grijs water, nodig voor de productie van ons voedsel. (Bron: Mens 82, CC BY 4.0)

De groene watervoetafdruk van ons voedsel komt overeen met de fractie van het regenwater die in de bodem sijpelt, door de planten wordt opgenomen en vervolgens via de bladeren weer verdampt.

  1. De blauwe voetafdruk is het volume zoet water dat verbruikt wordt uit de beschikbare bronnen, bijvoorbeeld voor huishoudelijk gebruik maar ook voor irrigatie.
  2. Het volume water dat hierbij vervuild wordt, duiden we aan als de grijze watervoetafdruk.

De watervoetafdruk geeft ook een duidelijk beeld van in welke stappen in de levenscyclus van een product er water verbruikt wordt, en waar dat precies gebeurt. Bij geïmporteerde landbouwproducten uit verre landen wordt er vooral veel water verbruikt in het land van herkomst, ook al worden ze hier geconsumeerd. Op deze manier kunnen gebruikte en vervuilde watervolumes gemakkelijk gelokaliseerd worden. De watervoetafdruk van een land kan dus opgesplitst worden in een intern volume (water verbruikt uit de reserves van het land zelf) en een extern volume (water verbruikt in andere landen bij het maken van producten voor de export).

Het water nodig voor de productie van bepaalde goederen wordt niet altijd gewonnen in het land waar het goed verbruikt wordt. Dit is het verschil tussen intern en extern waterverbruik. (Bron: Mens 82, CC BY 4.0)

In België bedraagt de interne watervoetafdruk slechts 11% van de totale voetafdruk. Dit betekent dat 89% van ons totaal waterverbruik afkomstig is uit andere landen. Wetenschappers spreken in dat geval over ‘virtueel’ water, water dat wij als consumenten nooit zelf gezien hebben. De totale watervoetafdruk van de gemiddelde Belg bedraagt 5 200 liter water per dag. Ter vergelijking, de watervoetafdruk van de gemiddelde Nederlander bedraagt 4 000 liter per dag maar in Nederland is slechts 5% intern water terwijl de gemiddelde Fransman 4 900 liter per dag gebruikt, waarvan wel ongeveer de helft uit Frankrijk zelf komt. Al deze gegevens zijn makkelijk terug te vinden op waterfootprint.org, met de exacte bronnen erbij.

Zo is de watervoetafdruk van een mango bijvoorbeeld gemiddeld 1 800 l, waarvan 73% groen, 20% blauw en 7% grijs is. De grootste producenten van mango’s zijn India, China en Thailand. Als je een mango eet, verbruik je dus zo’n 486 liter uit één van die landen als water uit hun zoet water reserves en als afvalwater.

Voor meer voorbeelden, zoals bijvoorbeeld het verschil tussen suikerriet en suikerbiet en tussen koffie en thee, moet je zeker eens Mens 82 lezen! Het onderwerp komt ook uitvoerig aan bod in onze lezingen 'Het blauwe goud' en 'Eerlijk eten'.

Geplaatst door Marjolein op 13/04/2017 om 17:56