OPINIE. Wie is er bang voor een vrij debat?

Je went er toch nooit aan – een wetenschapper wordt geweigerd aan een universiteit om over zijn recente boek te spreken. Zeker niet als het gaat over een man van de wetenschappelijke standing van Prof. Dr. Richard Dawkins, eminent evolutiebioloog, bekend wetenschapspopularisator en militant atheïst. En vooral niet als de betrokken universiteit Berkeley in Californie is, traditioneel een plaats waar de vrije meningsuiting altijd hoog in het vaandel gedragen werd. 

 

Prof. Dr. Richard Dawkins 
Bron: Colin Grey, Wikipedia, CC BY 2.0

Desalniettemin ontving de Engelse hoogleraar verleden vrijdag (21 juli 2017) een bericht van de organisator van zijn spreekbeurt, de campusradio KPFA, waarin die laat weten het evenement te hebben afgelast:

We had booked this event based entirely on his excellent new book on science, when we didn’t know he had offended and hurt – in his tweets and other comments on Islam, so many people. KPFA does not endorse hurtful speech. While KPFA emphatically supports serious free speech, we do not support abusive speech.

Nu is Professor Dawkins inderdaad niet verlegen om een forse uitspraak of twee. Wat dacht u van deze twee, uit The God Delusion:

The God of the Old Testament is arguably the most unpleasant character in all fiction: jealous and proud of it; a petty, unjust, unforgiving control-freak; a vindictive, bloodthirsty ethnic cleanser; a misogynistic, homophobic, racist, infanticidal, genocidal, filicidal, pestilential, megalomaniacal, sadomasochistic, capriciously malevolent bully.

Do you really mean to tell me the only reason you try to be good is to gain God's approval and reward, or to avoid his disapproval and punishment? That's not morality, that's just sucking up, apple-polishing, looking over your shoulder at the great surveillance camera in the sky, or the still small wiretap inside your head, monitoring your every move, even your every base though.

 

Alleen – wie wordt daardoor misbruikt?

 

In een open brief (zie onder andere op https://whyevolutionistrue.wordpress.com/2017/07/21/richard-dawkinss-response-to-his-de-platforming-in-berkeley/) reageert Dawkins zelf:

If you had consulted me, or if you had done even rudimentary fact-checking, you would have concluded that I have never used abusive speech against Islam. I have called IslamISM “vile” but surely you, of all people, understand that Islamism is not the same as Islam. I have criticised the ridiculous pseudoscientific claims made by Islamic apologists (“the sun sets in a marsh” etc), and the opposition of Islamic “scholars” to evolution and other scientific truths. I have criticised the appalling misogyny and homophobia of Islam, I have criticised the murdering of apostates for no crime other than their disbelief.

Hij voegt daar nog fijntjes aan toe dat hij minstens even scherp is voor het Christendom als voor de Islam, maar dat dat blijkbaar nog nooit iemand ertoe heeft aangezet om hem (Dawkins dus) niet uit te nodigen.

Hij had het nochtans kunnen voorspellen. Meer en meer duikt aan de Amerikaanse universiteiten een vreemdsoortig denkpatroon op, waarbij de vrijheid van meningsuiting vrijwillig wordt verlaten in dienst van de nood om zich veilig en onbedreigd te voelen. Stand-up comedian Chris Rock zei al, in een interview met New York magazine uit november 2014 dat hij niet meer optreedt voor colleges, omdat die volgens hem veel te sterk benadrukten dat ze “niemand wilden kwetsen”. Zijn collega Jerry Seinfeld herhaalde dat in juni 2015, met de waarschuwing aan zijn collega’s om universiteitscampussen te vermijden, wegens “te politiek correct”. Heel wat Amerikaanse universiteiten hebben op hun campussen free speech zones afgebakend: plaatsen waar je vrijuit je mening mag verkondigen. Lees – daarbuiten hou je best je mond of blijf je weg van alle mogelijke gevoelige thema’s.

Daar blijft het niet bij. Een klein experiment bij Yale-studenten toonde aan dat er best wel wat studenten zijn die het First Amendment willen afschaffen. Voor een universiteit met als motto Lux et Veritas (Licht en Waarheid) kan dat tellen. Voor de niet-U.S.-burgers onder u, dat is de toevoeging aan de Constitution of the United States waarin het recht op vereniging, godsdienst, vrije pers en vrije meningsuiting wordt gegarandeerd. Dat er studenten zijn die dat allemaal niet nodig vinden, kunnen we ons al moeilijk indenken, maar die zijn er dus zelfs op een van de universiteiten in de Ivy League (de top van de Amerikaanse instellingen voor hoger onderwijs, zoals Harvard, Cornell en Princeton).

Nu, laten we wel wezen – je mag niet zomaar eender wat zeggen. Blatant racisme, homohaat, oproepen tot geweld en het toebrengen van schade zijn – terecht – verboden. Laster is ook verboden. Alleen zijn daar wetten voor, en een juridisch apparaat dat daarover desgevallend dient te oordelen. Bovendien - als toekomstig leider van onze samenleving (en dat verwacht je te worden als je studeert aan een prestigieuze universiteit als Yale en Berkeley) word je geacht op niveau te kunnen discussiëren en met argumenten een moeilijk, gevoelig, maatschappelijk prangend probleem te kunnen analyseren en bespreken. Weigeren dat te doen als student, omdat je dan uit je comfortzone moet komen, is een zwaktebod.

 

Tot slot - waarom maken wij ons hier nu druk over een trend aan de Amerikaanse universiteiten?

Om te beginnen – omdat het des menschen is, onderwerpen en meningen te vermijden die niet of niet geheel de onze zijn. We verschuilen ons in verenigingen en op evenementen die ons in onze comfortzone laten, te midden van mensen met wie we eenzelfde overtuiging delen: een partijvergadering, een zomerschool, een internetforum. We lezen de krant die ons vertelt wat we denken, en boeken die ons gelijk geven. We zitten in Facebookgroepen, op Reddit en op Pinterest met mensen die onze opvattingen delen. Hoe saai moet je daarvoor zijn (en we zijn het allemaal). 

Daarnaast - omdat Europa de neiging heeft druppels te verwachten als het regent in Los Angeles en New York. We moeten ons ervan bewust zijn dat een van de grote verwezenlijkingen van onze verlichte samenleving nu net zit in dat open debat. Zoals een (verkeerdelijk) aan Voltaire toegeschreven citaat zegt:

Je ne suis pas d’accord avec ce que vous dites, mais je me battrai jusqu’à la mort pour que vous ayez le droit de le dire.

En natuurlijk moet dit gebeuren met fatsoen en gevoel voor decorum, met een gezonde dosis humor en op basis van wederzijds respect. Ook dat zijn kenmerken van een ontwikkelde persoonlijkheid, en ook die moeten geoefend worden in woord en wederwoord.

 

Maar dan moet er wel eerst debat kunnen zijn.

 

Geert Potters

Geplaatst door Geert op 25/07/2017 om 13:23