Wie breekt onze ozon af?

Enkele weken geleden vertelden we nog hoe we op grondniveau ozon maken en dat een rol speelt in de productie van smog. Hoewel ozon hier ongewenst is, is het in onze stratosfeer zéér gewenst, omdat het ons daar, in de ozonlaag, beschermt tegen de schadelijke UV-B straling van de zon. Deze straling veroorzaakt zonnebrand, huidkanker en cataract. In 2016 kregen we nog het goede nieuws dat het gat in de ozonlaag zich aan het herstellen is en naar verwachting volledig gedicht zal zijn tegen 2050. Nu is er een artikel uitgekomen dat onze ozonlaag terug onder vuur ligt, maar niemand weet wie de oorzaak is…

Figuur: De jaarlijks gemeten minimum ozonconcentratie boven Antarctica. De laatste jaren is er weer een lichte stijging in de minima. (bron: NASA publiek domein) 

Lees verder...

Geplaatst door Marjolein op 19/06/2018 om 20:13

Hoe ontstaat smog?

Letterlijk vertaald betekent smog een ‘mengsel van rook (smoke) en mist (fog)’. Het is een vorm van luchtvervuiling die verschillende oorzaken kan hebben. In de natuur zorgen vooral vulkaanuitbarstingen voor smog, door grote hoeveelheden gassen zoals zwaveldioxide en kleine partikels uit te stoten. Ook menselijke activiteiten kunnen smog veroorzaken. Zo veroorzaakt industriële uitstoot industriële smog en kan een combinatie van zomers weer en zwaar verkeer voor fotochemisch smog zorgen.

Figuur: smog boven Parijs (Wikimedia, CC BY-SA 3.0) 

Lees verder...

Geplaatst door Marjolein op 24/04/2018 om 18:34

Hart van de Materie - Nawoord: Waarheen leidt het pad ?

In deze bladzijden hebben we u meegenomen voor een reis van 2600 jaar, van bij de Oude Grieken tot in de laboratoria van de 21ste eeuw. We beschreven een zoektocht die ons leidde van het idee dat alles bestaat uit water, tot het idee dat alles bestaat uit kleine snaartjes. Gekker dan dat kan het wellicht niet worden, denkt u. Misschien zitten we helemaal op het foute spoor – hebben we langsheen de route ergens een foute afslag genomen en draaien we nu rondjes in gesloten snaren en lusjes in het midden van een dierentuin van deeltjes waarbij zelfs onderzoekers zich afvragen wie die spullen toch allemaal heeft besteld.

Publiek domein

Lees verder...

Geplaatst door Geert op 26/09/2017 om 20:23

Hart van de Materie 24: Snaren of lussen? De toekomst wijst het uit...

Bovendien is met snarentheorie alleen het verhaal nog niet ten einde. Er bestaat immers een alternatieve theorie over de basisstructuur van de materie, afgeleid uit de relativiteitstheorie, die eveneens hoge ogen gooit onder fysici. Nu, eigenlijk gaat deze theorie, de luskwantumzwaartekracht, niet echt over materie, maar over de structuur van de ruimtetijd zelf. Luskwantumzwaartekracht kwantiseert deze structuur en niet de materie die zich erin bevindt: de ruimtetijd wordt een netwerk met knooppunten en verbindingen, die haar verdelen in afgescheiden elementen.

Dit maakt de ruimte korrelig. Net als de energieniveaus in de orbitalen van atomen, of de pakketjes energie in een lichtstraal, bestaat er ook een “pakketje afstand” tussen twee punten – een minimale afstand die steeds in een stap moet overbrugd worden. Deze afstand komt daarbij overeen met… de Plancklengte! Meer precies moet de ruimte op het allerkleinste niveau gezien worden als uiterst fijn weefsel, of nog, als een spinnetwerk, een netwerk ‘geweven’ van eindige lussen Het hele netwerk van lussen heet daarbij een spinnetwerk. Doordat dit netwerk in de loop van de tijd verandert, spreken onderzoekers daarbij van een spinschuim (en omgekeerd is een spinnetwerk een momentopname van de toestand van het spinschuim). In zekere zin geldt een dergelijke korreligheid ook voor de snarentheorie, waar ook objecten ter grootte van de Plancklengte als fundamentele eenheden van de natuur worden beschouwd.

Artistieke impressie van een spinnetwerk
Bron:Linfoxman, Wikipedia, publiek domein
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Loop_quantum_gravity.jpg

Lees verder...

Geplaatst door Geert op 26/09/2017 om 20:11

Hart van de Materie 23: Snaren en branen

Tokkelen op kwantumniveau

Naast de supersymmetrie is er een tweede theorie die op zoek gaat naar een unificatie van de vier fundamentele natuurkrachten in de natuurkunde in één allesomvattende theorie. Bovendien slaagt deze theorie er ook in om de wereld te beschrijven tot op de Plancklengte (zie vorig stukje). Dat is de snarentheorie (in het Engels string theory). Ze slaagt er inderdaad in om de grote theorieën uit de moderne fysica, de kwantummechanica en de relativiteitstheorie, te verenigen in een geconsolideerd verhaal.

Snaren zijn inderdaad wat we ons intuïtief voorstellen bij het woord: draadvormige elementen die kunnen trillen, net zoals de snaren van een piano, een banjo of een ukelele. Daarmee neemt de theorie afstand van de traditionele voorstelling van een elementair deeltje als puntmassa’s zonder interne structuur: deeltjes zijn nu trillende snaren van 10-33 cm lang, en de manier waarop de snaar trilt bepaalt de identiteit van het deeltje en zijn eigenschappen (massa, spin, lading, kleur, smaak…). Niet alleen de krachten worden dus door de snarentheorie verenigd in één enkele basiskracht, maar ook worden de verschillende deeltjes uit het Standaardmodel teruggebracht op één enkele structuur.

Net zoals een snaar op een instrument verschillende noten kan voortbrengen,
brengt een string meerdere deeltjes voor, afhankelijk van de manier waarop hij trilt.
Bron: MeNS 86

Lees verder...

Geplaatst door Geert op 17/09/2017 om 23:15

Pagina 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7