Waarom vooral mannen kleurenblind zijn en stieren geen rood zien.

Om de wereld rondom ons te kunnen waarnemen, hebben we twee ogen. Zij bevatten een netvlies dat opgebouwd is uit 125 miljoen staafjes en 6 miljoen kegeltjes. Zij zorgen ervoor dat we alles helder en in een breed kleurengala kunnen waarnemen. Dat is echter niet zo vanzelfsprekend. Onze voorouders zagen veel minder en hun ogen waren vooral minder gevoelig voor kleuren. Dat veranderde pas zo’n 30 miljoen jaar geleden, toen we minder ’s nachts en meer overdag gingen leven en dankzij een hele reeks genetische mutaties die ervoor zorgden dat we nu drie verschillende soorten kegeltjes hebben. Maar hoe komt het dan dat sommige mensen niet alle kleuren kunnen zien? En hoe zit dat dan bij dieren?

Figuur 1. Staafjes en kegeltjes zorgen ervoor dat de signalen van licht en kleur doorgegeven worden aan de hersenen. (Bron: Mens 44

Lees verder...

Geplaatst door Marjolein op 14/10/2018 om 11:10

Thrifty genes: zit obesitas in ons DNA?

In een vorige post gaven we een aantal statistieken rond het voorkomen van obesitas in de Westerse wereld. In deze tekst gaan we op zoek naar de evolutionaire context van de obesitasepidemie. Hoe is het mogelijk dat het metabolisme van zoveel mensen zo uit evenwicht is?

 

Evolutie van obesitas. Een straatje zonder eind ?
Bron: bewerkt naar Christopher Dombres, Flickr, publiek domein.
https://www.flickr.com/photos/christopherdombres/7350782488

 

Lees verder...

Geplaatst door Geert op 01/08/2018 om 18:04

Over gewicht en overgewicht

Eten om te leven, niet leven om te eten. Een gouden raad van Socrates (aangehaald door de Griekse historicus Plutarchus) die onze samenleving al eens aan haar laarzen durft te lappen. Wereldwijd sterven er immers jaarlijks 2,8 miljoen mensen aan aandoeningen, veroorzaakt door overgewicht of obesitas (voor het verschil tussen beide: zie MeNS 93): wie te dik is, heeft al snel een te hoge bloeddruk en te veel cholesterol, of wordt ongevoelig voor insuline (wat dan weer leidt tot diabetes type 2). Ook het risico op de ontwikkeling van tumoren in het borstweefsel, in de darmen, de prostaat, de nieren of de galblaas neemt toe. En daarbij hoeven we echt niet enkel naar de Verenigde Staten te kijken. Europa is het continent waar 86% van de vroegtijdige overlijdens te wijten zijn aan de grote vier zogenoemde niet-overdraagbare ziekten (hart- en vaataandoeningen, diabetes, kanker en aandoeningen aan de luchtwegen). Niet dat die alle altijd een gevolg zijn van obesitas, maar toch.

 

Daniel Lambert (1770-1809), een man van meer dan 300 kilo.
Bron: Wellcome Library, London, Iconographic Collection 574786i

Lees verder...

Geplaatst door Geert op 02/06/2018 om 16:21

Nigiri, sashimi en anisakiasis

Maki rolls, tonijnsashimi en unagi. Lekkere hapjes die ons in Oosterse sferen brengen, al dan niet met een klad wasabi erover. Sushirestaurans schieten op als zeewier. Japanse keuken boomt.

 

(publiek domein)

Lees verder...

Geplaatst door Geert op 04/02/2018 om 17:09

Van heks tot demon of alien: slaapverlamming in onze cultuur

Van de Japanse Kanashibari (wat letterlijk ‘vastbinden met een ijzeren touw’) tot de Koreaanse Hawinulita en het Engelse Old Hag, in elke cultuur bestaat er wel een mythe, verhaal of benaming voor slaapverlamming. De eerste beschrijving van slaapverlamming dateert van 400 voor Christus, uit een Chinees boek over dromen. Tijdens de middeleeuwen werden gevallen vaak geassocieerd met aanvallen van heksen en werd het zelfs gebruikt als argument om vermeende heksen te veroordelen. Na de medische beschrijving van het fenomeen, duiken we vandaag in de culturele verschijningen van slaapverlamming.

Voorstelling van een ‘Succubus’ (een vrouwelijke demon) als de oorzaak van slaapverlamming door Fritz Schwimbeck (Figuur: publiek domein).

Lees verder...

Geplaatst door Marjolein op 03/02/2018 om 11:34

Pagina 1 - 2 - 3 - 4