Algen, het groene goud van morgen

De groeiende wereldbevolking heeft behoefte aan nieuwe duurzame hulpbronnen voor gezond voedsel en diervoeder, en voor chemicaliën. Algen produceren een verscheidenheid aan verbindingen via conversie van CO2, voedingsstoffen en licht, en bieden potentieel als hernieuwbare grondstof.

 

Algen bieden potentieel als hernieuwbare grondstof

In 2050 zullen we met zo’n 10 miljard mensen zijn. Sinds 1970 is de wereldbevolking verdubbeld. Wie had dat kunnen voorspellen in 1950 toen we “slechts” met zo’n 2.5 miljard waren. Sindsdien is door de ontwikkeling van nieuwe technologieën en de gestage bevolkingstoename de mensheid een natuurkracht geworden.

Om die explosieve toename te overbruggen zullen we snel moeten streven naar een ecologisch, economisch en sociaal overkoepelend netwerk waarin onze planeet meer respect zal opeisen en alle beslissingen duurzaam zal evalueren want onze biosfeer bepaalt wat werkt en wat niet. Zo kan er ruimte ontstaan voor productie van ‘gezond’ voedsel, veevoeder en milieuvriendelijke organische chemicaliën. Micro- en macroalgen of zeewieren (zie afbeeldingen) beantwoorden aan deze normen van sterke duurzaamheid. Zij produceren een verscheidenheid aan energierijke koolstofverbindingen via conversie van voedingstoffen, CO2 en licht dankzij hun uniek fotosyntheseproces.

 
Scenedesmus quadricauda var. longispina (Chodat) GMSmith
Viercellig microscopisch groenwier (microalg)

http://www.algaebase.org/search/species/detail/?species_id=135304

 


Pinnularia thoenii Van de Vijver, een eencellige diatomee of kiezelwier (microalg).
Prof. Dr. Bart Van de Vijver,
onderzoeker verbonden aan de Plantentuin Meise en de UAntwerpen. Volgens diatomist Bart Van de Vijver geven microalgen in het forensisch onderzoek uitsluitsel of een lijk al of niet verdronken of vermoord is.
Bron:
B. Van de Vijver & N. Gremmen 2006: 430, fig. 23-34

 


Ulva lactuca/zeesla, een zeewiersoort (macroalg). Culinaire toepassingen van deze alg kennen we al in de sushi. Het wier is een weldadige bron van eiwitten, ijzer en calcium.
Kristian Peters – Fabelfroh, Wikimedia, CC BY-SA 3.0,

 

Algen zijn lang onbekend gebleven, alhoewel…

De meesten onder ons kennen algen van de groene uitslag op de tuintegels en tuinmeubelen. Ook van de groene kleur van sloten, kanalen en rivieren of van de toxiciteit van bepaalde microscopische blauwalgen zoals Microcystis aeruginosa (zie afbeelding). Het is de meest voorkomende eencellige koloniale blauwalg die bij ons wordt aangetroffen in rivieren en grote plassen. Ze worden bijzonder giftig bij massaal voorkomen of de zogenaamde ‘algenbloei’ die hoofdzakelijk ontstaat bij warme weersomstandigheden en bij een overdaad aan nitraten en fosfaten afkomstig van de landbouw, industrie en huishoudens.

 


Microcystis aeroginosa (Kutzing), een eencellige koloniale blauwalg
Bron: Kristian Peters, Wikimedia, CC BY-SA 3.0

 


Algenbloei -
 Microcystis aeruginosa  (Kützing) Kützing 1846
Bron:
https://microbewiki.kenyon.edu/index.php/Microcystis_aeruginosa

 

Groene vingers in overvloed

Algen beschikken over een gevarieerd, duurzaam en innovatief potentieel voor onze toekomst. Hun toepassingen zijn zeer gevarieerd en uniek voor de menselijke samenleving. Momenteel wordt 70% van de eiwitten (proteïnen) in de Europese Unie geïmporteerd. Dit is niet verwonderlijk daar de fossiele en niet-hernieuwbare grondstoffen nog steeds verantwoordelijk zijn voor 90% van de organische chemicaliën. Algen zijn een duurzaam alternatief want ze hebben een groot potentieel aan groene vingers met een sterke innovatieve kracht. Dit hebben ze te danken aan hun explosieve groei en kleine benodigde landoppervlakte.

 

Project IDEA / Interreg NWEurope

Het is een grote uitdaging om de algenwaardeketen, van lokale productie tot stockage en verwerking, zo te optimaliseren dat het een volwaardige, economisch relevante industrie wordt. Dat is het doel van IDEA, een nieuw project in het Europese programma Interreg North-West Europe met partners in België, Nederland, Frankrijk, Duitsland en Ierland. In ons land zijn VITO, Thomas More Kempen en het Innovatiesteunpunt betrokken bij het duurzaam het project IDEA/Vlaanderen.”    

Het project IDEA is gerelateerd aan de SDG’s of Sustainable Development Goals dat in 2015 werd opgericht door de Verenigde Naties. Zij omvatten 17 overkoepelende doelstellingen rond duurzame ontwikkeling. Deze SDG’s zijn ambitieus en grensverleggend.

https://do.vlaanderen.be/home

 

Zeewier is powerfood en creëert een duurzame en diverse algeneconomie

Onze Noordzee biedt mogelijkheden voor een duurzame zee-economie en zeewier, de zichtbare alg, speelt daarin een bijzondere rol. Terecht want zeewier is een waardige vleesvervanger en het zit boordevol eiwitten, voedingsvezels, omega 3 vetzuren, mineralen en vitaminen. De duurzaamheidsperspectieven en gezondheidsvoordelen van zeewier zullen aan dit superfood een immense culinaire stimulans geven om de consument te overtuigen deze producten van plantaardige oorsprong uit onze Noordzee met volle smaak te gaan consumeren. Eten met reden is nu eenmaal ingeburgerd geworden in onze samenleving.

Europese zeewieren zullen een belangrijke plaats opeisen in de lokale voedselvoorziening en verduurzaming. Vlaanderen kan hierbij een voortrekkersrol spelen want onze Noordzee is een ideaal marien ecosysteem voor de productie van diverse zeewiersoorten met een groot economisch potentieel.

Het consortium SeaConomy, een samenwerking tussen verschillende spelers in de zeewierketen, start een proefproject om de economische haalbaarheid van dit mogelijke “superfood” te onderzoeken. Deze lezing zal dit project verder toelichten en evalueren.


Project “SeaConomy”: is zeewier het voedsel van de toekomst?
Een conclusie was dat Vlaanderen een voortrekker kan zijn op vlak van kweek, verwerking en vermarkting ervan.
Bron:
http://fabriekenvoordetoekomst.be/sites/default/files/Attachments/Visietekst_SeaConomy_DEF.pdf en Engineeringnet.be

 

Microalgen kunnen (misschien) de wereld redden.

Microalgen concurreren niet met landbouwgrond. Zij kunnen gekweekt worden in onvruchtbare gronden zoals woestijnen en bioreactoren in zee. Hun productiviteit is hoger dan die van de traditionele landbouwgewassen en als de productiekosten in de nabije toekomst sterk verlaagd kunnen worden zullen zij onze huidige productiemethoden in de schaduw zetten wegens hun zeer hoge duurzaamheidscores. Vlaanderen speelt ook op dit vlak een voortrekkersrol in Europa:

  • De chemiereus Proviron (Proces and environment) gebruikt innovatieve oplossingen voor de productie van veevoer in de veehouderij en visvoer in de aquacultuur dankzij verschillende soortspecifieke microalgen.
  • Ook de kweek van de blauwgroenalg Spirulina biedt heel wat potentieel in de vergroening van onzetextiel-, voedings - en landbouwindustrie. Het project “De Blauwe keten” belicht in deze lezing de meerwaarde van deze vergroening.

 Volgens Pof. Dr. Ivan Janssens van de UAntwerpen kunnen misschien algen, via technieken als “carbon sequestration” het klimaatakkoord van Parijs doen slagen als de wereld hier positief aan meewerkt vanaf 2020. “Met zo’n CO2 – negativiteit maakt dit proces zelfs gewag van pré-industriële gehaltes van CO2 in de atmosfeer” dixit Ivan Janssens. Dat belooft!

 


Algen kunnen serres een tweede leven en vooral een duurzame toekomst geven!
Foto: Hogeschool Thomas More Geel (Radius)

 

“Sustainable Development Goals” voor iedereen

Micro- en macroalgen vormen de ideale uitvalbasis voor een duurzame circulaire “algeneconomie.” Deze beantwoordt aan de meeste van de 17 overkoepelende doelstellingen (SDG’s) rond duurzame ontwikkeling en bieden eenvoudige en goedkope oplossingen om het voedsel-, milieu- en klimaatprobleem grondig aan te pakken met de ambitie de opzet van een duurzame keten voor iedereen.

Deze lezing belicht hiervoor volgende criteria: voedzaam, gezond en welzijn, ecologisch duurzaam en klimaatbestendig, economisch rendabel, innovatie, infrastructuur, relevant voor de ontwikkeling van de lokale markt in het Zuiden en complementair met producten uit het Noorden.

Deze criteria laten ons toe om telkens nieuwe klemtonen te leggen en ons verhaal zo volledig mogelijk te brengen.

En laten we ook niet vergeten dat de consumenten van de toekomst de jongeren zijn van vandaag.

 

“It always seems impossible until it’s done”

Zal dit citaat van Nelson Mandela in deze nieuwe lezing van toepassing zijn? Wel, vraag dan deze lezing aan en misschien zullen jullie de algen in de toekomst als groen goud gaan ervaren.

 


Nelson Mandela
1918 - 2013

https://nl.wikipedia.org/wiki/Nelson_Mandela

 

Noot - download zeker ook de flyer voor een tentoonstelling in de Plantentuin te Meise over diatomeeën...

Terug naar het overzicht